Gauteng sny fondse aan Afrikaanse skole — die druk op ouers en skole neem toe
Skole staar ’n finansiële krisis in die gesig,
maar nuwe oplossings is moontlik.
Die Gautengse Departement van Onderwys het aangekondig dat die jaarlikse subsidies aan kwintiel 5-skole — wat meestal Afrikaanse skole insluit — drasties gesny word. Die subsidie daal van sowat R900 per leerder tot net R315 per leerder per jaar.
Volgens die departement is die besluit weens “begrotingsdruk” geneem, maar ouers en onderwyskundiges waarsku dat hierdie stap die kwaliteit van onderwys ernstig in gevaar stel.
Skole moet nou self vir meer poste, handboeke en instandhouding begroot — iets wat vir baie eenvoudig onmoontlik is.
Onderwyskenners beskryf die situasie as ’n “finansiële nagmerrie”. Skole wat reeds hul begrotings vir 2026 goedgekeur het, moet nou drastiese aanpassings maak. Party skole in Pretoria oorweeg selfs skoolfondsverhogings van meer as 10% om die verlore inkomste te probeer verhaal.
Vir baie beteken die verlaging in hulpbrontoewysings dat onderwys geleidelik “geprivatiseer” word, aangesien ouers ’n al groter finansiële las dra om gehalte-onderrig te handhaaf.
Volgens die Solidariteit Skoleondersteuningsentrum kan geen skool sulke verliese absorbeer sonder dat dit ’n invloed op die onderrigkwaliteit het nie. Die tekort sal skole noodwendig dwing om uitgawes te sny of alternatiewe maniere te vind om inkomste te genereer.
’n Nuwe werklikheid — en nuwe oplossings
Hierdie drastiese besnydings is ’n waarskuwing dat tradisionele befondsing nie meer volhoubaar is nie. Skole sal toenemend moet dink aan selfstandige en innoverende maniere om finansiële stabiliteit te bou — sonder om nog druk op ouers te plaas.
Dit is juis in hierdie uitdagende tyd dat projekte soos SuperSCHOOLWorX, ’n afdeling van SuperWorX, kan help om nuwe, volhoubare befondsingsmodelle te ontwikkel. Deur die verbintenisse binne elke skool se bestaande ekosisteem te aktiveer, kan skole begin om hul eie toekoms te befonds — prakties, sonder ekstra personeel of addisionele las op ouers.
Uittreksel gebaseer op die artikel “Gauteng draai geldkraan toe na Afrikaanse skole” deur Elaine Krige, oorspronklik gepubliseer op Maroela Media (16 Oktober 2025).
Foto: Janice du Plessis (Maroela Media)